Wśród roślin adaptogennych, które od lat cieszą się zainteresowaniem w naturalnej suplementacji diety, szczególne miejsce zajmuje korzeń maca. Pochodząca z wysokogórskich terenów Andów roślina bywa nazywana „peruwiańskim żeń-szeniem” i od tysięcy lat stanowi element diety mieszkańców Peru. Czym dokładnie jest korzeń maca, jakie ma właściwości i na co zwrócić uwagę, sięgając po ten suplement?
Czym jest korzeń maca?
Maca (Lepidium meyenii) to roślina z rodziny kapustowatych, spokrewniona z rzodkiewką, brokułem czy kapustą. Rośnie na wysokości nawet 4000 metrów n.p.m. w surowych warunkach klimatycznych peruwiańskich Andów, gdzie od ponad dwóch tysięcy lat jest uprawiana zarówno jako pożywienie, jak i tradycyjny środek wspomagający zdrowie.
Wykorzystywaną częścią rośliny jest jej podziemny korzeń (a właściwie hipokotyl), który po zbiorze suszy się i miele na proszek. To właśnie sproszkowany korzeń maca stanowi bazę większości dostępnych na rynku suplementów diety.
W składzie korzenia maca znaleźć można m.in.:
- węglowodany złożone i błonnik pokarmowy,
- białko roślinne z pełnym profilem aminokwasów,
- witaminy z grupy B oraz witaminę C,
- składniki mineralne, w tym wapń, żelazo, potas i miedź,
- glukozynolany, charakterystyczne dla roślin kapustowatych,
- sterole roślinne i alkaloidy zwane makamidami i makaenami.
Jakie właściwości ma korzeń maca?
Maca zaliczana jest do grupy roślin adaptogennych, tradycyjnie wykorzystywanych w celu wsparcia organizmu w radzeniu sobie z różnego rodzaju obciążeniami. Wśród najczęściej badanych kierunków działania korzenia maca znajdują się:
- wsparcie libido i ogólnie pojętej sfery seksualnej zarówno u kobiet, jak i mężczyzn,
- pomoc w łagodzeniu wybranych dolegliwości okresu menopauzy, takich jak uderzenia gorąca czy wahania nastroju,
- wsparcie poziomu energii i witalności,
- potencjalny korzystny wpływ na nastrój i samopoczucie psychiczne,
- wsparcie wytrzymałości fizycznej i regeneracji po wysiłku,
- pomoc w uzupełnianiu niedoborów wybranych witamin i składników mineralnych.
Przegląd badań klinicznych wskazuje, że stosowanie korzenia maca wiązało się z poprawą libido, funkcji erekcyjnych i ogólnego samopoczucia u mężczyzn, a także z łagodzeniem objawów menopauzy u kobiet. Warto jednak podkreślić, że dotychczasowe badania mają często ograniczoną liczebność próby, a naukowcy wciąż starają się precyzyjniej określić mechanizmy działania maca oraz optymalne dawkowanie.
Jak stosować korzeń maca?
Korzeń maca dostępny jest najczęściej w postaci sproszkowanej lub jako kapsułki. Proszek z maca można dodawać do:
- smoothie i koktajli owocowych,
- kawy, kakao lub mleka roślinnego,
- owsianki i jogurtu,
- domowych batonów i deserów.
Charakterystyczny, lekko słodkawy i orzechowy smak korzenia maca sprawia, że wiele osób chętnie dodaje go do porannych napojów. Suplementację warto rozpoczynać od niewielkich dawek, np. pół łyżeczki dziennie, stopniowo zwiększając ilość zgodnie z zaleceniami producenta na opakowaniu, obserwując przy tym reakcję organizmu.
Sprawdź dostępne produkty z korzeniem maca: https://super-racjonalni.pl/kategoria/superfoods/maca/
Na co zwrócić uwagę przy wyborze korzenia maca?
Wybierając suplement z korzeniem maca, warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii:
- rodzaj maca – na rynku dostępne są odmiany żółta, czerwona i czarna, którym przypisuje się nieco różniące się właściwości,
- skład produktu – najlepiej, jeśli jedynym składnikiem jest sproszkowany korzeń maca, bez zbędnych dodatków,
- sposób przetworzenia – tzw. żelatynizacja (usunięcie skrobi) ułatwia trawienie i zwiększa przyswajalność produktu,
- pochodzenie surowca – warto sprawdzić, czy producent podaje informacje o źródle i miejscu uprawy korzenia.
Kto powinien zachować ostrożność przy stosowaniu korzenia maca?
Maca uznawana jest za surowiec generalnie dobrze tolerowany, jednak nie każdy powinien sięgać po nią bez wcześniejszej konsultacji ze specjalistą. Ostrożność powinny zachować przede wszystkim:
- kobiety w ciąży i karmiące piersią, ze względu na ograniczoną liczbę badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tym okresie,
- osoby z chorobami tarczycy, ze względu na zawartość glukozynolanów, które mogą wpływać na jej funkcjonowanie,
- osoby z hormonozależnymi schorzeniami nowotworowymi,
- osoby przyjmujące leki na stałe, szczególnie hormonalne, ze względu na możliwe interakcje.
W każdej z tych sytuacji warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem regularnej suplementacji.
Podsumowanie
Korzeń maca to roślina o bogatej tradycji stosowania w Andach, ceniona współcześnie za potencjalne wsparcie libido, energii oraz łagodzenie dolegliwości okresu menopauzy. Dzięki zawartości białka, witamin i składników mineralnych stanowi też wartościowe uzupełnienie codziennej diety.
Jak w przypadku każdego adaptogenu, kluczowe znaczenie ma jakość surowca, świadome dawkowanie oraz uwzględnienie ewentualnych przeciwwskazań. Osoby z chorobami przewlekłymi, przyjmujące leki na stałe, a także kobiety w ciąży i karmiące, powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji korzeniem maca.
Bibliografia:
- Quiñones-Laveriano D. M. i in., Exploring the chemical and pharmacological variability of Lepidium meyenii: a comprehensive review of the effects of maca, Frontiers in Pharmacology, 2024, 15, 1360422.
- Bower-Cargill C., Yarandi N., Petróczi A., A systematic review of the versatile effects of the Peruvian Maca Root (Lepidium meyenii) on sexual dysfunction, menopausal symptoms and related conditions, Phytomedicine Plus, 2022, 2(4), 100326.
- Shin D. i in., Efficacy and Safety of Maca (Lepidium meyenii) in Patients with Symptoms of Late-Onset Hypogonadism: a Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial, World Journal of Men’s Health, 2023, 41(3), 692–700.